Một mùa thu nữa lại về, chiều nay đi giữa phố, tôi chợt nghe tiếng trống lân từ xa vọng lại. Những chiếc đèn lồng được treo đầy trên phố, những hộp bánh Trung thu nằm ngay ngắn sau ô cửa kính, trẻ con ríu rít bên người lớn. Thành phố những ngày này có một vẻ gì đó rất vui. Còn tôi, đứng giữa cái vui ấy, lại nhớ về một mùa Trung thu rất xa. Nhớ về Tam Mỹ của những năm tháng tuổi thơ.

Tam Mỹ trong ký ức tôi không có những con phố đông đúc, không có những cửa hàng sáng đèn. Tam Mỹ ngày ấy là những rặng tre ven làng, những con đường đất nhỏ, những cánh đồng sau mùa gặt, là dòng sông lặng lẽ trôi qua những xóm làng. Tuổi thơ tôi gắn với những buổi chiều chân trần chạy trên bờ ruộng, chơi trốn tìm, đuổi bắt, rồng rắn lên mây… Một gốc cây, một bãi đất, một khoảng sân trước nhà cũng đủ để lũ trẻ chúng tôi dựng nên cả một thế giới. Tiếng cười trẻ con vang lên giữa làng quê, tiếng sáo diều hòa với tiếng gió, xa xa là tiếng người lớn gọi nhau khi chiều xuống. Những âm thanh ấy ngày đó bình thường đến mức chẳng ai nghĩ phải ghi nhớ. Vậy mà nhiều năm sau, chỉ cần nghe một tiếng sáo diều đâu đó, tôi lại thấy mình trở về. Về Tam Mỹ. Về một đứa trẻ chân đất của những ngày xưa.

Và Trung thu của tuổi thơ tôi cũng bắt đầu từ những điều giản dị như thế. Ngày ấy, Trung thu ở quê không có nhiều bánh, nhiều đèn như bây giờ. Có khi chỉ vài chiếc bánh nhỏ được chia cho mấy anh chị em, vài cái kẹo để dành mãi mới dám ăn. Còn đèn ông sao thì ba tự làm. Những thanh tre mỏng được ba vót, ghép lại rồi dán giấy màu. Chiếc đèn không hoàn hảo, có chỗ còn hơi lệch, nhưng đối với chúng tôi, đó là chiếc đèn đẹp nhất. Mấy chị em ngồi quanh mẹ, nghe mẹ kể chuyện chị Hằng, chú Cuội. Chuyện năm nào cũng kể, nhưng năm nào chúng tôi cũng nghe say mê. Ngoài sân, trăng sáng vằng vặc, trải xuống mái nhà, xuống sân và những con đường làng.

Ngày ấy, chúng tôi là những đứa trẻ nhà nghèo, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc. Một mùa Trung thu đi qua chỉ có vài chiếc bánh giản dị, mấy cái kẹo nhỏ và những chiếc đèn ông sao tự làm. Vậy mà chúng tôi vui. Vui một cách rất thật. Có lẽ bởi khi ấy, chúng tôi có nhau. Có mẹ ngồi bên, có ba làm đèn, có anh chị em cùng chia nhau một chiếc bánh, có những người bạn cùng chạy dưới ánh trăng trên những con đường làng Tam Mỹ. Chỉ thế thôi đã đủ thành một mùa Trung thu.

Bây giờ nhìn những chiếc bánh Trung thu được bày bán khắp nơi, những chiếc đèn lồng đủ kiểu dáng, tôi không thấy buồn vì tuổi thơ của mình thiếu thốn. Trái lại, tôi thấy biết ơn những năm tháng ấy. Bởi chính sự giản dị đã dạy chúng tôi biết vui với những điều nhỏ bé, biết quý một chiếc bánh được chia đều, biết nâng niu một chiếc đèn do ba làm, biết nhớ một đêm trăng chỉ vì khi ấy mẹ còn ngồi bên.

Thu trong ký ức của tôi cũng chẳng có gì quá đặc biệt. Đó là những ngày trời dịu hơn, những buổi chiều nắng không còn gay gắt, những con đường quê sau cơn mưa, những cánh đồng vàng lên trong nắng. Khi còn nhỏ, chúng tôi chẳng biết đó là những ngày đẹp nhất. Bởi khi ấy, ai cũng nghĩ phía trước còn rất nhiều thời gian. Mùa thu này qua sẽ có mùa thu khác. Trung thu năm nay qua sẽ còn Trung thu năm sau. Ba mẹ hôm nay còn ngồi đó, ngày mai cũng vẫn sẽ ở đó. Cho đến một ngày, ta lớn lên. Mới hiểu rằng thời gian không giữ lại điều gì.

Những con đường Tam Mỹ ngày trước có thể vẫn còn đó, nhưng những đứa trẻ ngày nào đã mỗi người một nơi. Có người ở lại quê, có người đi xa. Mỗi người bước vào một cuộc sống khác, với những công việc, gia đình và lo toan riêng. Nhưng chỉ cần một tiếng trống lân vọng qua con ngõ, tất cả lại trở về. Tôi lại nhớ con đường làng, nhớ cánh đồng, nhớ những buổi chiều đầy gió, nhớ những đứa bạn cùng chạy chân trần trên đất. Và hơn hết, nhớ ba, nhớ mẹ, nhớ chiếc đèn ông sao đã cũ.

Có lẽ ký ức của mỗi người cũng giống như một căn nhà. Ta có thể đi rất xa, sống ở nhiều nơi, gặp rất nhiều người, nhưng luôn có một căn phòng không bao giờ đóng cửa. Trong căn phòng ấy có tuổi thơ, có quê nhà, có những người thân yêu và có một mùa Trung thu mà ta không bao giờ quên.

Tôi từng mong thời gian quay lại. Mong được một lần nữa ngồi bên mẹ trong đêm trăng tháng Tám, nghe câu chuyện chị Hằng, chú Cuội. Mong được cầm chiếc đèn ba làm, chạy theo đám bạn ngoài ngõ. Mong được trở lại những buổi chiều trên cánh đồng Tam Mỹ, khi chúng tôi chưa biết thế nào là xa cách. Nhưng rồi tôi hiểu, nếu tuổi thơ có thể trở lại, có lẽ nó cũng không còn là tuổi thơ nữa. Bởi điều làm cho tuổi thơ trở nên quý giá chính là nó chỉ có một lần.

Đêm nay, tiếng trống lân lại vọng qua phố. Ngoài kia, trẻ con đang háo hức với những chiếc đèn trên tay. Một mùa Trung thu nữa lại về. Tôi bỗng nghĩ, rồi những đứa trẻ hôm nay cũng sẽ lớn. Sẽ có một ngày chúng đứng giữa một con phố nào đó, hoặc trở về trên một con đường quê Tam Mỹ, nhìn những chiếc đèn lồng và bất chợt nhớ về đêm Trung thu của mình. Có thể chúng cũng sẽ nhớ một người mẹ, một người cha, một căn nhà, một chiếc bánh được chia làm nhiều phần, một chiếc đèn từng sáng trong đêm trăng. Và chúng sẽ hiểu rằng, thứ mình nhớ nhất không phải là Trung thu năm ấy có gì, mà là khi ấy mình đã có ai bên cạnh.

Tôi cũng vậy. Đi qua bao mùa thu, điều tôi nhớ nhất không phải chiếc bánh Trung thu ngày xưa, cũng chẳng phải chiếc đèn ông sao đã cũ. Tôi nhớ những người đã làm nên mùa trăng ấy. Nhớ ba. Nhớ mẹ. Nhớ anh chị em. Nhớ những đứa bạn cùng lớn lên bên dòng sông, cánh đồng và những con đường làng Tam Mỹ. Nhớ một tuổi thơ nghèo nhưng không buồn, một tuổi thơ thiếu nhiều thứ nhưng lại có rất nhiều yêu thương.

Mùa thu lại về trên quê hương Tam Mỹ. Trăng vẫn tròn. Tiếng trống lân vẫn rộn ràng đâu đó. Những con đường làng vẫn nằm im dưới ánh trăng. Chỉ có tuổi thơ là đã ở lại phía sau. Ở lại trong một góc rất sâu của ký ức, nơi mỗi khi mùa thu đi qua, ta lại tìm về. Để nhớ. Để thương. Và để biết rằng, có những điều dù không thể trở lại, nhưng chỉ cần còn nhớ đến thôi, chúng vẫn chưa bao giờ mất đi. Bởi quê hương đôi khi không chỉ là một nơi để trở về, mà còn là một mùa trăng cũ, một tiếng gọi thân quen, một bàn tay của mẹ, một chiếc đèn ông sao của ba… và một tuổi thơ mãi mãi ở lại trong lòng người.

Xuân Thương